مترجم سایت

Elctrical-Control-Engineering - یك قرن مجاهدت علمی و نیم قرن صبوری با گذشت نیم قرن، نظریه فازی پروفسور «لطفی زاده» همچنان پویاست
 
Elctrical-Control-Engineering
درباره وبلاگ


The department’s research activities encompass several broad areas, reflecting the multi-disciplinary nature of the control and mechatronics field. These include:


• Smart sensors and actuators
• Process tomography
• Intelligent machines
• Advanced and intelligent control algorithms
• Process control and its advancements
• Real-time control system
• Robot design and intelligent robot controllers
• Modeling and control of mechatronic systems
• Industrial automations
• Nanotechnology-based mechatronics and robotics

مدیر وبلاگ :
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
هیچ کس نمی دانست آن پسر متولد ۱۳۰۰ شمسی (۱۹۲۱ میلادی) از مادری روس و پدری اردبیلی در باکو، قرار است به یکی از مهم ترین چهره های مهندسی برق و هوش مصنوعی در تاریخ تبدیل شود. خودش بخش زیادی از پایه علمی خود را مدیون کالج آمریکایی (معروف به دبیرستان البرز) و تحصیلاتش در دانشکده فنی دانشگاه تهران می داند. تحصیلاتش زیر نظر معلمان آمریکایی در البرز و در نظام به شدت نظری اولین دانشگاه ایران، او را به فکر مهاجرت به ینگه دنیا و ادامه تحصیل در ام آی تی انداخت که بتواند آنجا مسیر علمی را جدی تر پیگیری کند، هرچند تهران را نیز دوست داشت. «لطفی زاده» در بدو ورودش به ینگه دنیا ترکیبی از عمق بینش ریاضی مکتب روس ها و احتمالا معلمان و استادان خوب تحصیلات دبیرستان و دانشگاهش در تهران را داشت، طوری که در مصاحبه ای می گوید: «تحصیل در ام آی تی برای منی که در دانشکده فنی درس خوانده بودم، بسیار ساده بود. در دانشکده فنی، برای هر درس یک امتحان کتبی و یک امتحان شفاهی داشتیم و استادان مدام در کلاس درس، حضور ذهن دانشجویان را می سنجیدند».
    
     تاثیر ایده منطق فازی در علوم مختلف
     در ابتدا، سیستم ها به جای منطق صفر و یک از منطق چندمقداره استفاده می کردند تا بتوان عدم قطعیت های بیشتری را با آن پوشش داد. از سال ۱۹۶۵ که «زاده» اولین مقاله خود در مجموعه های فازی را منتشر کرد، تاکنون بیش از ۷۰ هزار بار ارجاع داشته است. «زاده» در سپتامبر سال گذشته (مهرماه ۱۳۹۵) در ایمیلی به یک گروه که زیر نظر خود او اداره می شود، دستاوردهای فازی را این گونه گزارش کرده است:
     تعداد مقالات با واژه فازی در عنوان: ۳۷۱۰۰۰
     تعداد مقالات با واژه فازی در عنوان در شاخه مهندسی: ۷۶۹۷۰
     تعداد مقالات با عنوان فازی در علوم کامپیوتر: ۷۳۹۵۵
     تعداد مقالات با عنوان فازی در ریاضیات: ۳۴۶۹۲
     تعداد مقالات با عنوان فازی در پزشکی: ۲۳۹۹
     تعداد مقالات با عنوان فازی در اقتصاد: ۸۷۹
     تعداد مقالات با عنوان فازی در مدیریت: ۳۴۵۰
     تعداد پتنت های مرتبط با منطق فازی: ۵۶۰۰۰۰
     «زاده» با ۱۷۸۰۸۹ بار ارجاع به مقالات و کتب خود، پس از «ویلیامسون» (برنده جایزه نوبل اقتصاد)، بالاترین میزان ارجاع را در دانشگاه برکلی دارد. او در بین همه پژوهشگران دانشگاه های برتر آمریکا در مهندسی برق و علوم کامپیوتر (ام آی تی، برکلی، استنفورد، کارنگی ملون، در علوم کامپیوتر) توانسته با اختلاف زیاد، رتبه اول ارجاعات علمی را به خود اختصاص دهد. همان طور که معلوم شد، «زاده» نه تنها مهندسی برق، بلکه با ابتکار خود در معرفی مجموعه های فازی، توانسته بر زمینه های علمی دیگری، از پزشکی و مدیریت تا اقتصاد و ریاضیات نیز تاثیر بگذارد.
    
     خدمات علمی غیر از فازی
     بد نیست، جدا از خدمات زیاد «زاده» در زمینه فازی، به برخی از خدمات دیگرش در مهندسی برق اشاره شود. «زاده» اولین کسی است که از سال های خیلی دور پیشنهاد تلفیق دانشکده های علوم کامپیوتر و مهندسی برق را به دانشگاه برکلی داده است. این ایده که بعدها در دانشگاه ام آی تی هم اجرا شد، یکی از نقاط مهم در تاریخ هوش مصنوعی و رباتیک بود. ایده های به شدت نظری علوم کامپیوتر (که از اساس بخشی از دانشکده های ریاضیات بود)، خود را با سخت افزارهای تولیدی مهندسان برق هماهنگ کرد و به سمت دنیای هوشمندتر و مدرن تر در واقعیت تبدیل شد. «زاده» درک عمیقی از همه شاخه ها و تاریخ تطور مهندسی برق و کامپیوتر به همراه شاخه های پایه ای ریاضیات (همچون آمار و احتمالات) دارد و برای همین ایده های کلی اش همواره در تغییر مسیر دانش تاثیر زیادی داشته است. به عنوان یک مهندس برق - کنترل که با فضای حالت با دنیای فیزیکی ارتباط برقرار می کند و طراحی و تحلیل سیستم ها را انجام می دهد. آثار «زاده» در زمینه تبدیل z را در تاریخ کنترل سیستم های گسسته در زمان بسیار موثر می دانم. هرچند کمتر پیش می آید در مهندسی کنترل به دستاوردهای کلیدی «زاده» در این باره اشاره شود.
    
     تجربه شخصی
     سال ۱۳۸۹ بود. من مانده بودم و پایان نامه ای که شب و روز مرا به شدت به خود مشغول کرده بود: کنترل پذیری سیستم های فازی. تصمیم داشتم هم زمان با کمک استادان خود در دانشگاه صنعتی امیرکبیر، از راهنمایی استادان بنام و صاحب نظر خارج از ایران نیز بهره ببرم. موضوعی بس بحث برانگیز بود و البته دید بهتری از سیستم های فازی به من داد. توانستم در یکی از گزارش های فنی «زاده» در دهه ۹۰ سرنخی بیابم. البته، آن گزارش را به دلیل قدیمی بودن، نمی توانستم به صورت آنلاین بیابم. تصمیم گرفتم گزارش را از خود «زاده» درخواست کنم. با کمال تعجب، با پاسخی سریع از او روبه رو شدم که از منشی خود خواسته ام تا مقاله را برایت ارسال کند. اندکی بعد، مقاله را در دانشکده برق دانشگاه تهران دریافت کردم. عشق به این زمینه مرا به ژاپن کشاند که یکی از مراکزی بود که توانسته بودند به صورت جدی کاربردهای صنعتی برای سیستم های فازی را بیابند. این موضوع های مختلف از قطارهای توکیو، ماشین لباسشویی تا مایکروفر خانه ما را شامل می شد. هرچند نهایتا، زمینه خود را تغییر دادم و دکتری ام را در فازی نگرفتم، ولی از همان دانشکده ای فارغ التحصیل شدم که با نام هوش محاسباتی و دانش سیستم ها، افراد زیادی را در زمینه فازی و کنترل، آموزش داده بود. در اولین سفر خود به آمریکا در سال ۲۰۱۴، با خاطره خوبی که از دکتر «زاده» داشتم، تصمیم گرفتم به دانشگاه برکلی رفته و او را از نزدیک ببینم. باز هم با مهربانی تمام پاسخ مرا داد و توانستم همراه یک دوست در جلسه ای که او نیز حضور داشت، شرکت کنم. در آن جلسه، «زاده» با ۹۳ سال سن، هر از گاهی نظرات علمی خود را نیز ابراز می کرد. نظراتی که نشان از عمق دانشش در زمینه های مختلف علمی در ریاضیات و مهندسی برق تا فیزیک و احتمالات داشت. باید اعتراف کنم تا آن زمان کسی را ندیده بودم که در این سن هنوز هم بتواند نظرات علمی و دقیق ارائه دهد.
    
     سخن آخر
     در دهه ٩٠ و اوایل قرن بیست ویک، مهندسی کنترل به یک شاخه تقسیم شده بود. به جرئت، بخشی مهم از این دسته بندی مدیون کارهای تاثیرگذار «زاده» در دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی بود، به گونه ای که بسیاری از محققان زمینه های قدیمی تر هم (مانند کنترل مقاوم-تطبیقی و غیرخطی) سری به زمینه فازی زدند و مقاله ای یا اظهارنظری در این مورد داشتند. این موضوع مربوط به زمانی است که «زاده» بیش از ۷۰ سال سن داشت. دکتری خود را برخلاف کارشناسی ارشد، به جای کنترل هوشمند (و به طور خاص فازی) در زمینه های نزدیک تر به کنترل کلاسیک انجام دادم. برایم همیشه جالب بود که نظر افرادی که آن سال ها را درک کرده اند، درباره «زاده» بدانم. «زاده» برای من نماد استمرار و استقامت در مسیر است. مسیری که بارها و بارها در طی این ۵۲ سال مورد حمله و هجوم قرار گرفت. برخی از بزرگ ترین دانشمندان مهندسی برق و دانش کامپیوتر بارها گفتند «منطق فازی غلط است» تا شاید سیستم های فازی را برای همیشه خاموش کنند. تصویری که می بینید، برگرفته از یکی از کنفرانس های تصمیم گیری و کنترل در آمریکاست. این تصویر شاید بتواند نمایانگر مبارزات مستمر «زاده» بر استقرار منطق فازی در دنیای علم باشد. «زاده» در این تصویر در سال ۱۹۹۸ در یک مناظره (از میان ده ها مناظره مشابه تا آن زمان با موضوعی مشابه) به طور نمادین در حال کشتی گرفتن با «مایکل اتنز»، استاد سابق دانشگاه ام آی تی است که از بزرگان کنترل کلاسیک است. البته، این پایان کار نیست و تا سال ۲۰۰۸ (یعنی زمانی که ۸۷ سال عمر داشت)، مقالاتی درباره ضرورت وجود منطق فازی منتشر می کرد که بیانگر استمرار در راه است. این مورد در همه انسان های موفق، ویژگی طلایی مشترک است. «زاده» محصول و نتیجه این استمرار را هم دید. «زاده» یک قرن زندگی کرد، درحالی که همه همراهان و هم دوره ای های خود و حتی همسرش را از دست داده بود. ولی آنچه بیش از عمر طولانی اش اهمیت دارد، نیم قرن صبوری و استقامت بر درستی مسیری بود که در منطق فازی آغاز کرده بود.
    
    گروه علم: روزهای گذشته، خبری مبنی بر درگذشت پروفسور «لطفعلی عسگرزاده»، استاد برق بازنشسته دانشگاه کلمبیا و مبتکر و بنیانگذار منطق فازی، در رسانه های ایران منتشر شد. ماجرا از آنجا شروع شد که وب سایت دانشگاه تهران روز شنبه، ٢١ مرداد، خبری با عنوان «پدر منطق فازی و دانش آموخته دانشگاه تهران درگذشت» منتشر کرد. گویا این وب سایت خبرش را براساس اطلاعات واصله از منابعی آشنا با پروفسور «لطفی زاده» کسب کرده بود. به هر روی، با توجه به اعتبار دانشگاه تهران، بسیاری از رسانه ها بدون تحقیق و جست وجوی بیشتر و اطمینان از درستی آن، خبر را منتشر کردند. اما بعد که آشکار شد این شایعه درست نیست، وب سایت دانشگاه تهران این خبر را حذف کرد و با انتشار اطلاعیه ای گفت: «برای این استاد گران قدر و دانش آموخته خود، آرزوی تندرستی و طول عمر باعزت می کند. همچنین، از خوانندگان عزیز و خانواده محترم پروفسور لطفی زاده برای انتشار این خبر عذرخواهی می کند». متاسفانه، با توجه به فاصله زمانی زیاد بین انتشار خبر اولیه و تکذیب آن، بسیاری از رسانه ها این خبر را منتشر کردند. حتی وب سایت و کانال رسمی وزارت علوم خبر «تسلیت وزیر علوم، تحقیقات و فناوری به مناسبت درگذشت بنیانگذار منطق فازی» را منتشر کرد که البته آن هم بعدها از وب سایت و کانال اطلاع رسانی وزارت علوم حذف شد. هرچند خوشبختانه خیلی زود، مشخص شد خبر درگذشت پروفسور «لطفی زاده» نادرست است، با توجه به اینکه انتشار این خبر موجی از کنجکاوی را در میان علاقه مندان به وی پدید آورد، بر آن شدیم، مجموعه مقالاتی را به ایشان اختصاص دهیم. در این ویژه نامه، موضوعات مختلفی از جمله زندگی نامه، دستاوردهای علمی، نظریه فازی و کاربردهای آن در علم و فناوری بیان شده است. ضمن آرزوی طول عمر برای وی، شما را به خواندن این ویژه نامه دعوت می کنیم.
نویسنده: سیدمهران دیباجی




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
جمعه 10 شهریور 1396
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر